Werkwijze

Werkwijze bij een rouwreportage

Een voorbeeldfoto uit een rouwreportage

Een voorbeeldfoto uit een rouwreportage

 

 

 

 

 

Wat houdt een rouwreportage in?

‘Een rouwreportage bestaat uit foto’s van een crematie of begrafenis. Overigens zou ‘afscheidsreportage’ een beter woord zijn. Want rouw strekt zich uit over een langere periode, het is niet alleen op die dag. Ook kan het zijn dat er meer opluchting is dan rouw, of dat een deel van het rouwproces al geweest is. Dus ik vind eigenlijk ‘afscheidsreportage’ het beste woord, al klinkt ‘rouwreportage’ mooier.’
Is je rol als fotograaf anders dan bij een bruidsreportage?
‘Bij een bruidsreportage kan ik meer aanwezig zijn dan bij een afscheidsreportage. Bij een afscheidsreportage wil ik zo min mogelijk aanwezig zijn. Ik ben natuurlijk wel verbonden met wat er gebeurt, maar ik wil absoluut niet dat mensen mijn aanwezigheid als storend ervaren. Graag ga ik mee in de sfeer van tijdloosheid, zoals die vaak bij een uitvaart voelbaar is. Ik heb gemerkt dat de enige manier om zo min mogelijk aanwezig te zijn, is door zo bewust mogelijk aanwezig te zijn.’

Hoe bedoel je dat precies?

‘Dat ik bewust als fotograaf aanwezig ben met respect voor de overledene. Dus dat je bijvoorbeeld niet extreem voorzichtig ergens heenloopt om een foto te maken en dan snel weer terugloopt, want dat is juist storend. Het is veel beter om rustig rechtop ergens heen te lopen, een foto te maken en rustig weer terug te gaan.’

Je gaat dus niet vanuit een hoekje foto’s maken?

‘Nee, dan zou je met een telelens moeten werken en dat werkt afstandelijk. Je krijgt dan ook afstandelijke foto’s. Er wordt wel gezegd dat als de foto’s niet genoeg de kijker raken, de fotograaf niet dicht genoeg bij zijn onderwerp is geweest. Dat geldt vooral voor documentairefotografen, maar ik denk dat het hierbij ook zo is. Het betekent niet dat je in de kist moet kruipen of dat je al die tranen moet laten zien, want je hebt als fotograaf natuurlijk andere manieren om een verhaal te vertellen. Maar als alle foto’s vanuit de verte zijn gemaakt, komen ze ook afstandelijk over. Ik werk daarom meestal met een standaard lens, dus met een standaard brandpunt. Dan krijg je een natuurlijk beeld dat overeenkomt met hoe wij in het normale leven kijken. Daarom gebruik ik ook nooit flitslicht want dat is te storend en te onnatuurlijk.’

Welke verschillen zijn er nog meer ten opzichte van een bruidsreportage?

‘Bij een bruidsreportage ben je nooit de enige fotograaf. Zodra je de camera op het echtpaar richt, staat de halve zaal met mobieltjes en iPads te zwaaien. En alle ooms die net een nieuwe camera hebben, spreken je aan met “Goh, wat voor camera heb je en hoeveel megapixel en wat voor lens heb je erop?” Bij een rouwreportage is dat helemaal niet. Dan ben jij de enige die fotografeert en is de verantwoordelijkheid dus ook veel groter. Daarnaast is het maken van foto’s bij een begrafenis of crematie ook veel persoonlijker en raakt het mij ook meer. En dat terwijl je juist minder contact kunt hebben met de aanwezigen.’

Welke functie kunnen deze foto’s voor de nabestaanden hebben?

‘Ik heb gemerkt dat voor de nabestaanden het heel belangrijk kan zijn om foto’s van het afscheid te hebben. Door de foto’s krijgen ze een beter beeld van de ceremonie, kunnen ze makkelijker het verlies accepteren en dat helpt hun vaak in het rouwproces. Net als bij een trouwdag ervaren de mensen minder door hun emoties. En bij verdriet ervaren ze nog minder, want ze zijn als het ware geblokkeerd. Als ze dan later de foto’s zien herkennen ze sommige momenten niet eens: “Hé, oom Jan was er ook! Die had ik helemaal niet gezien!”
Vaak willen de nabestaanden de foto’s bij ontvangst niet bekijken. Ik heb me in het begin weleens afgevraagd of ze dan wel blij waren met de foto’s. Pas later besefte ik dat de beelden dan nog te intens voor hen waren en ze dat niet met mij konden of wilden delen. Ik heb ook meegemaakt dat een nabestaande de foto’s in ontvangst nam en ongezien in een laatje stopte. Toen ze een jaar later zelf overleden was, bleek dat ze de foto’s waarschijnlijk nooit heeft bekeken. Ze wist: als ik er behoefte aan heb, dan kan ik het zien. Maar waarschijnlijk heeft ze nooit de behoefte gehad. Het was voldoende zo.’

Niet iedereen zal het leuk vinden om op de foto te komen, toch?

‘Er zijn inderdaad mensen die zeggen: “Ik wil niet op de foto, want ik wil niet dat mijn tranen op de foto komen.” Daar houd ik dan wel rekening mee. Je kunt als fotograaf iemand bewust onscherp afbeelden of zo in het beeld plaatsen dat de persoon minder opvalt. Maar dat weet natuurlijk niet iedereen, want sommige mensen denken dat een fotograaf altijd plompverloren voor je gaat staan met een dikke telelens en dat alles haarscherp en overduidelijk in beeld komt. Maar dat hoeft dus niet.’

Bekijk enkele voorbeelden in mijn portfolio.